Chương 7: Nuôi Cá trong hệ thống aquaponic

Thứ bảy - 10/06/2017 15:31
Phần này giới thiệu về tỉ lệ chuyển đổi thức ăn, chu kỳ sống và sinh sản, cách chăm sóc, các biện pháp phòng ngừa bệnh dịch và một số loài cá thích hợp cho aquaponics.
7.1 Giải phẫu cá, sinh lý và sinh sản
Cá là một nhóm động vật có xương sống, có mang và sống trong nước. Thông thường, cá dùng mang để lấy ôxy trong nước đồng thời giải phóng CO2. Cá có các cơ quan gần giống như động vật trên cạn, nhưng có thêm bong bóng để cân bằng trong nước, có cơ quan để cảm nhận áp suất, một số có thể phát hiện điện trường, nhưng hệ thần kinh không phát triển như chim hay động vật có vú.

7.2 Dinh dưỡng cho cá
7.2.1 Thành phần dinh dưỡng

Cá yêu cầu chính xác lượng protein, carbohydrate, chất béo, vitamin và khoáng chất để phát triển khỏe mạnh. Cá rô phi và cá chép thường cần 25-35% protein trong chế độ ăn, trong khi cá ăn thịt cần đến 45% protein để phát triển ở mức tối ưu. Các loại thức ăn tổng hợp trên thị trường cũng rất tốt trong hệ aquaponic. Ngoài ra có thể tự làm thức ăn cho cá, chi tiết xem chương 9phụ lục 5.

7.2.2 Thức ăn dạng viên
Thức ăn dạng viên có kích cỡ từ 2-10mm, có 2 loại dạng nổi hoặc chìm dưới nước, loại nổi có ưu điểm là có thể biết được cá ăn bao nhiêu. Thức ăn cho cá nên được bao quản khô, tránh ánh sáng trực tiếp

Không nên cho ăn quá nhiều, thức ăn thừa bị vi khuẩn dị dưỡng tiêu thụ - làm tốn lượng ôxy đáng kể, ngoài ra có thể làm tăng nồng độ amoniac và nitrit hoặc gây tắc nghẽn bộ lọc cơ.

Sau khi cho cá ăn 30 phút, nếu thấy thức ăn thừa thì vớt ra. Phương pháp cho cá ăn được thảo luận trong phần 8.4

7.2.3 Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn FCR
FCR là tỷ lệ động vật chuyển lượng thức ăn để tăng trọng. Cá có chỉ số FCR tốt nhất trong tất cả các loại vật nuôi. Nếu được nuôi trong điều kiện tốt, cá rô phi có FCR từ 1.4 – 1.8, nghĩa là để tăng 1kg cần 1.4kg -1.8kg thức ăn.

Đối với mô hình aquaponic quy mô nhỏ, theo dõi FCR không cần thiết. Nhưng với mô hình trung bình hướng tới mục đích kinh doanh thì tính FCR là cần thiết.

Các bước để cân cá:
  1. Đổ đầy một xô khoảng 10 lít nước ( nước lấy từ aquaponic để tránh cá bị sốc).
  2. Cân cả xô và nước 
  3. Bắt 5 con cá cỡ trung bình và đặt vào xô.
  4. Cân lại, trừ đi giá trị ở bước 2 rồi chia cho 5 ra khối lượng trung bình mỗi con cá.
Khối lượng thức ăn / khối lượng tăng trưởng = FCR

Lượng thức ăn cho hầu hết các loại cá là từ 1-2% khối lượng cá mỗi ngày. Ví dụ một con cá 100gram cần ăn 1-2gram thức ăn mỗi ngày. Theo dõi lượng thức ăn với FCR để xác định tốc độ tăng trưởng và khẩu vị của cá.

7.3 Chất lượng nước
Vui lòng xem lại chương 2 và 3 để biết rõ hơn về chất lượng nước.

7.3.5 Cường độ ánh sáng
Cần giảm cường độ ánh sáng trong bể cá để hạn chế tảo phát triển. Tuy nhiên không nên để quá tối dễ khiến cá lo sợ và stress, trừ lúc thu hoạch.
 
cac loai ca nuoi trong aquaponic
Các thông số về chất lượng nước, nhu cầu thức ăn và tốc độ tăng trưởng của 7 loài thủy sản thường được sử dụng trong aquaponic thương mại


7.4 Chọn cá
Một số loài cá có tốc độ tăng trưởng rất tốt trong aquaponic. Khi lập kế hoạch cho một cơ sở aquaponic, cần phải đánh giá cao tầm quan trọng của giống cá khỏe mạnh từ các nhà cung cấp có uy tín trong nước.

7.5 Thả cá vào bể mới
Thả cá vào bể mới rất dễ gây stress, đặc biệt là khi vận chuyển bằng túi hoặc thùng nhỏ. Cố gắng loại bỏ các yếu tố gây stress có thể làm cá chết như chênh lệch nhiệt độ và pH giữa nước cũ và nước mới.

Nếu chênh lệch pH lớn hơn 0.5 thì cá cần ít nhất 24h để điều chỉnh, đối với nhiệt độ thì chỉ cần 15 phút. Sau đó mới cho cá vào bể.

7.6 Sức khỏe và bệnh dịch
Cách tốt nhất để kiểm tra sức khỏe của cá là theo dõi hàng ngày, thông thường được thực hiện trước, trong và sau khi ăn. Duy trì chất lượng nước để tăng sức đề kháng giúp cá chống lại bệnh tật và ký sinh trùng.
  • Quan sát hành vi của cá hàng ngày, lưu ý bất kỳ thay đổi nào.
  • Hiểu được các dấu hiệu và triệu chứng của stress, bệnh tật và ký sinh trùng.
  • Duy trì chất lượng nước tốt và ổn định.
  • Nuôi cá ở mật độ và lượng thức ăn phù hợp.
7.6.1 Sức khỏe cá
Cá khỏe mạnh có những hành vi sau:
  • Vảy cá mở rộng, đuôi thẳng.
  • Cá bơi bình thường, không thờ ơ. Tuy nhiên, một số loài cá da trơn thường ngủ dưới đáy cho đến khi thức dậy để ăn.
  • Luôn thèm ăn, không ngại ngùng khi cho ăn.
  • Không có các điểm bất thường trên cơ thể.
  • Không cọ xát vào thành bể.
  • Không thở hổn hển trên mặt nước
  • Mắt sáng.
7.6.2 Cá bị stress
Cá bị stress khi sống trong điều kiện không tối ưu. Mật độ cao, ôxy thấp, nhiệt độ, pH không phù hợp, chế độ ăn không hợp lý làm cho các cơ quan của cá làm việc nhiều hơn, dẫn đến khả năng miễn dịch của cá giảm
 
nguyen nhan stress o ca


7.6.3 Dịch bệnh
Dịch bệnh là hậu quả của việc mất cân bằng giữa cá, mầm bệnh và môi trường. Vì vậy để hạn chế dịch bệnh cần quản lý tốt môi trường trong aquaponic và tránh gây stress cho cá.

Loại bỏ các tác nhân bên ngoài như ốc sên, chất thải động vật nuôi, chim, chuột… tiếp xúc với hệ thống. Cẩn thận khi thêm cá, cấp thêm nước vì đây cũng thể chứa mầm bệnh.

Phòng bệnh:
  • Nguồn cá giống khỏe mạnh.
  • Kiểm tra và không bao giờ cho cá bị nhiễm bệnh vào hệ thống.
  • Trong một số trường hợp, cách ly cá mới 45 ngày trước khi thả vào bể chính.
  • Có thể tắm muối cho cá để loại bỏ ký sinh trùng và mầm bệnh.
  • Khử trùng nguồn nước lấy từ giếng hoặc bể, loại bỏ clo nếu lấy từ nguồn nước máy đô thị.
  • Duy trì các thông số chất lượng nước ở mức tối ưu.
  • Tránh thay đổi đột ngột độ pH, nhiệt độ, ôxy.
  • Đảm bảo lọc vi sinh đầy đủ tránh tích tụ amoniac, nitrit.
  • Đảm bảo sục ôxy đầy đủ, giữ mức ôxy hòa tan càng cao càng tốt.
  • Cho cá ăn ở chế độ cân bằng và bổ dưỡng.
  • Đảm bảo thức ăn không nhiễm bệnh và ký sinh trùng.
  • Che bể cá tránh ánh sáng trực tiếp, nhưng không để tối hoàn toàn.
  • Loại bỏ thức ăn thừa và nguồn ô nhiễm trong bể cá.
  • Ngăn chim, gà, vịt, ốc sên, chó, mèo, chuột, gián… ở gần bể.
  • Không cho khách chạm vào cá hoặc nước mà chưa thưc hiện thủ tục vệ sinh.
  • Nếu hệ thống lớn cần tách thành nhiều hệ thống nhỏ riêng biệt tránh lây nhiễm chéo.
  • Tránh tiếng ồn lớn, ánh sáng nhấp nháy, hoặc rung động gần bể cá.
Nhận biết dịch bệnh
Dịch bệnh có thể xảy ra ngay cả khi thực hiện các biện pháp phòng trừ ở trên. Quan trọng là phải quan sát hành vi của cá thường xuyên để phát hiện sớm. Sau đây là một số biểu hiện của bệnh, chi tiết xem phụ lục 3.
Biểu hiện bên ngoài:
  • Loét trên cơ thể, đổi màu, có đốm trắng hoặc đen.
  • Vây bị rách
  • Vây và mang cá bị suy nhược hoặc hoại tử.
  • Hình thể bất thường, méo hàm, cong xương sống.
  • Bụng phồng, sưng lên.
  • Có một lớp nhầy như bông bám vào thân.
  • Mắt sưng và lồi ra.
Biểu hiện hành vi:
  • Chán ăn, thay đổi thói quen ăn uống.
  • Thờ ơ, hành vi bơi lội khác thường.
  • Bơi kỳ cục trong nước, không cân bằng, khó nổi lên.
  • Thở dốc trên mặt nước
  • Cọ vào thành bể.
Hầu hết các mầm bệnh đã tồn tại trong hệ thống nhưng dịch bệnh không xảy ra vì miễn dịch của cá và môi trường không thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Khi phát hiện cá bị bệnh cần nhanh chóng cách ly để tránh lây lan.

Nếu phần lớn cá trong bể có dấu hiệu bị bệnh, có khả năng là do chất lượng nước không tốt, kiểm tra nồng độ amoniac, nitrit, pH, nhiệt độ. Còn nếu chỉ vài con bị bệnh, cần nhanh chóng loại bỏ và xác định nguyên nhân, có thể để cá vào một bể riêng để quan sát thêm.

Thuốc điều trị bệnh cho cá thường đắt và khó mua. Phương pháp điều trị kháng khuẩn hoặc ký sinh trùng ảnh hưởng bất lợi đến rau và vi khuẩn có ích, vì vậy cần tách cá bị bệnh để điều trị ở một bể riêng

Phương pháp tắm muối
Cá nhiễm bệnh lấy ra khỏi bể chính và đặt vào bể muối. Bồn muối này độc hại với mầm bệnh, nhưng không làm cá chết. Nồng độ muối nên là 1 kg trên 100 lít nước. Những con cá bị bị bệnh phải được đặt trong dung dịch muối trong 20-30 phút, và sau đó chuyển đến một bể cách ly khác chứa 1-2g muối/lít nước trong 5-7 ngày nữa.

7.7 Chất lượng cá
Cá nuôi thường không ngon bằng cá tự nhiên do 2 chất phổ biến nhất là geosmin và 2-methylisoborneol tạo ra bởi tảo lam và các vi khuẩn thuộc chi Streptomyces, actinomycetes và myxobacteria. Các chất này tích tụ trong mỡ, geosmin có mùi bùn, 2-methylisoborneol có mùi nấm mốc. Biện pháp khắc phục thông thường là tẩy sạch cá 3-5 ngày trong nước sạch trước khi bán. Cá phải cho nhịn đói, giữ trong bể riêng và sục khí.
Click để đánh giá bài viết
Chương 7: Nuôi Cá trong hệ thống aquaponic
Điểm: 4.2 / 5 trong tổng số 6 đánh giá.

  Ý kiến bạn đọc

Thăm dò ý kiến

Bạn thấy chất lượng nội dung website như thế nào

Thống kê
  • Đang truy cập25
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm23
  • Hôm nay3,363
  • Tháng hiện tại41,057
  • Tổng lượt truy cập1,919,034
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây